Trục chính là một trong những chi tiết quan trọng của các máy cắt kim loại. Ở máy tiện, trục chính lắp trực tiếp với các chi tiết gia công. Ở máy phay, khoan, doa, mài, đánh bóng… trục chính mang cụ cắt và quay cùng với chúng. Vì vậy độ chính xác, độ cứng vững và độ ổn định chuyển động của trục chính có ảnh hưởng quyết định đến chất lượng sản phẩm gia công trên máy.

Trong đa số các máy cắt kim loại, trục chính là chi tiết gia công rất phức tạp và đắt tiền. Vì vậy khi sửa chữa máy, hết sức tránh thay trục chính mà tìm cách phục hồi nó.

Để sửa chữa tốt, cần nắm vững những đặc điểm cơ bản của cấu tạo trục chính.

Tuỳ theo mức độ quan trọng và yêu cầu kỹ thuật, trục chính làm bằng các loại thép 45, 40X, 20X, 12XH3, 13XHBA, 40X MO, 35X HOA, hoặc gang độ bền cao (gang grafit cầu) qua nhiệt luyện hoặc hoá nhiệt luyện.

Hình 1. Trục chính của các loại máy tiện chính xác thường

Hình 1 nêu cấu tạo trục chính của các loại máy tiện thông dụng chính xác thường. Ngõng sau và ngõng trước để lắp ổ trục, thân trục có rãnh then dài hoặc then hoa để lắp các chi tiết đi trượt hoặc cố định như bánh đà, bánh răng, bánh đai, lỗ côn để lắp mũi tâm, đồ gá v.v…

Mâm cặp lắp vào trục chính bằng ren 6 và được định vị bằng mặt trụ 4; như vậy cứng vững kém và khó đạt độ đồng tâm cao giữa mâm cặp với trục chính vì có khe hở lắp ráp ở mặt định vị 4. Để đạt độ đồng tâm cao hơn, người ta định vị bằng mặt côn ở đầu trục chính (h. 2). và kẹp chặt bằng ren; tuy thế vẫn kém cứng vững.

Hình 2. Một kiểu kết cấu đầu trục chính

Kết cấu đầu trục chính để lắp mâm cặp cứng vững và đạt độ đồng tâm cao nhất được nêu trên hình 5 – 9. Hầu hết các loại máy tiện hiện đại chính xác  cao trên thế giới hiện nay, trong đó nhiều loại đã nhập vào nước ta như 1K62 loại mới, 1?611?, 1K62?, 1A616, 1K620,1B616, 163…của Liên Xô và nhiều nước khác  đều có kết cấu như vậy.

Hình 3. Kết cấu đầu trục chính của các máy tiện hiện đại

Ở hình 3 mâm cặp 3 được định tâm bằng mặt côn ngắn và kẹp chặt vào hích đầu trục chính nhờ 1 nhờ bốn vít cấy 4 xâu qua lỗ bích và vành 5 rồi siết đai ốc 6. Muốn tháo mâm cặp, chỉ việc nới các đai ốc rồi xoay vành 5 hết mức theo chiều mũi tên (. Vít 2 để bắt vành 5 vào bích.

Cấu tạo trục chính của các máy thông dụng khác sẽ được nêu cùng với các biện pháp sửa chữa.

Những  bộ phận có thể bị hư hỏng của các loại trục chính là : ngõng lắp ổ trục, lỗ côn, ren, then hoa, rãnh đóng chêm ở trục chính máy khoan, ngõng côn ở trục chính máy mài, mái tiện v.v…

Bảo Trìsửa chữa trục chính,trục chính
Trục chính là một trong những chi tiết quan trọng của các máy cắt kim loại. Ở máy tiện, trục chính lắp trực tiếp với các chi tiết gia công. Ở máy phay, khoan, doa, mài, đánh bóng… trục chính mang cụ cắt và quay cùng với chúng. Vì...