Sửa chữa trục bị mòn ngõng và mất độ nhẵn cần thiết

 a) Sửa chữa ngõng trục tới kích thước nhỏ hơn kích thước ban đầu, áp dụng cho các ngõng trục quay trong ổ trượt, đồng thời sửa chữa ổ trượt, cho tráng lại hoặc thay thế mới. Nếu ngõng trục mòn chưa tới 0,2 – 0,3 mm chỉ mài để đạt  độ ô van, độ côn và độ nhẵn bề mặt cần thiết, bạc được sửa chữa hoặc gia công mới sao cho đạt độ chính xác với trục đã mài… Những trục có độ mòn lớn hơn phải tiện trước khi mài. Những ngõng trục đã được tôi cứng phải ủ hoặc dùng dao hợp kim gia công. Khi dùng biện pháp này đối với những trục chịu tải trọng va đập, cho phép giảm đường kính trục không quá 5%, với những trục chịu tải trọng tĩnh, độ giảm đường kính trục, không được để lại vết xước, sây sát hoặc vết dao ở góc lượn chuyển tiếp và không được giảm bán kính góc lượn vì như vậy sẽ gây ứng suất tập trung, làm yếu trục có thể gãy trục sau này. Các góc lượn của trục lớn quay chậm bị mòn nhiều thì đắp ủ rồi tiện và mài.

Độ ô van của trục có số vòng quay trung bình cho phép giới hạn đảm bảo điều kiện ma sát ướt, tuỳ theo khe hở ban đầu, độ ô van cực đại cho phép của trục đó có thể được xác định theo công thức :

Trong đó :        m – độ ô van cho phép, tức là hiệu số cho phép giữa đường kính  lớn nhất và đường kính nhỏ nhất của ngõng.

a – Khe hở ban đầu giữa trục và bạc lót, mm.

k – hệ số (đối với trục quay trong bạc lót hợp kim  đồng, lấy   k = 0,5, quay trong bạc lót babit, lấy k = 0,30).

Đối với những máy cao tốc, độ ô van cực đại cho phép của ngõng trục được xác định xuất phát từ điều kiện rung của máy.

Độ côn của ngõng trục không  được vượt quá dung sai về độ ô van ; độ côn của ngõng ở những chỗ lắp ghép phải nằm trong giới hạn dung sai lắp ghép.

Độ côn và độ ô van nhỏ hơn 0,2mm cũng như những vết sây sát và vết xước nông trên ngõng trục được loại trừ bằng cách mài trên máy tiện bằng giấy nhám mịn hoặc bằng bột mài nhão trong vòng kẹp gỗ (h.5 – 1). Khi sai lệch kích thước trên 0,4 mm thì tiện rồi mài. Để bề mặt ngõng trục thật nhẵn, ta tiện làm hai bước (thô và tinh) với chiều sâu cắt nhỏ, tốc độ cắt lớn (200 – 300m/ph) và lượng chạy dao nhỏ (0,065 – 0,1mm/vg), dùng dao mài thật tốt với góc trước ( lớn, và bán kính đầu dao nhỏ. Dao kiểu này sẽ làm lực cắt hướng kính nhỏ, do đó trục ít bị uốn . Sau khi tiện đánh bóng bề mặt ngõng trục bằng giấy nhám mịn trên máy tiện hoặc bằng bột mài trong kẹp gỗ.

Hình – 1. Một cách mài trục trên máy tiện

b) Những ngõng trục  lắp với ổ lăn phải phục hồi tới kích thước ban đầu : nếu ngõng trục mòn ít, ta mạ crôm (chiều dày lớn nhất của lớp mạ crôm chỉ tới vài trăm micrômet) rồi mài ; Nếu mòn nhiều thì mài thép, phun thép hoặc hàn điện hồ quang rung sau đó tiện rồi mài.

Ngõng các trục chỉ chịu tải tĩnh bị mòn nhiều thường được phục hồi bằng hàn điện hồ quang rung hoặc đắp kim loại bằng hàn hồ quang. Khi hàn hồ quang rung cần hàn thành đường xoắn ốc giống như đường ren, còn hàn hồ quang thường cần hàn dọc theo đường sinh và phải bố trí thứ tự các đường hàn sao cho những đường hàn liên tiếp nhau phải đối xứng với nhau qua tâm để giảm sự cong của trục (giống thứ tự khi hàn trục then hoa). Sau khi hàn xong đều phải ủ rồi tiện và mài.

Ngõng trục then hoa cũng được phục hồi như ngõng trục trơn. Nếu bị mòn cả phần then hoa và ngõng trục thì phải phục hồi phần then hoa trước, phần ngõng sau vì khi hàn đắp then hoa dễ gây biến dạng cho trục. Ví dụ nếu một trục then hoa bị mòn phần then hoa, phần ngõng trục mòn ít, tiến hành phục hồi theo  thứ tự  các nguyên công sau đây :

Chuẩn bị then hoa để hàn đắp.

Hàn đắp then hoa.

Nắn trục.

Gia công sơ bộ lớp kim loại hàn đắp (gia công thô).

Nhiệt luyện.

Nắn trục .

Chuẩn bị ngõng trục để mạ.(làm sạch, tẩm thực)

Mạ (ni ken, crôm hoặc thép).

Gia công tính then hoa và ngõng trục (mài, đánh bóng).

c)  Khi không thể hoặc không muốn chế tạo ổ trượt mới, ta mạ hoặc hàn đắp ngõng trục rồi gia công cơ tới kích thước vượt quá kích thước ban đầu còn bạc lót được tiện và doa. Gia công cơ trục và bạc lúc này không nhất thiết phải lấy dung sai kích thước theo hệ lỗ mà có thể tuỳ ý chọn sao cho tiện lợi  nhất, miễn là đảm bảo dung sai của mối ghép.

d) Trường hợp trục bị mòn nhiều còn có thể dùng bạc sửa chữa ép vào trục cũ (lắp chặt) rồi gia công bạc này đạt kích thước và độ nhẵn bề mặt cần thiết. Thứ tự công việc như sau :

Ủ ngõng trục rồi tiện ngõng  và ép một bạc có vật liệu giống như vật liệu của ngõng vào. Hàn bạc với ngõng ở mặt đầu rồi gia công bạc (tiện, nhiệt luyện , mài).

Cũng có thể ghép bạc sửa chữa vào ngõng bằng keo dán. Dùng keo dán tránh được khuyết điểm của phương pháp lắp chặt là tạo nên ứng suất trong lớn tại mối ghép giữa bạc sửa chữa với ngõng trục làm cho độ bền mỏi của ngõng sai khi sửa bị yếu đi. Thực tế sử dụng cho thấy các mối ghép bằng keo dán trong trường hợp này rất bền.

Như vậy khi phục hồi các ngõng trục bị mòn, ta luôn luôn phải gia công cơ ngõng. Trước khi gia công phải kiểm tra tình trạng các chuẩn công nghệ (lỗ tâm, lỗ côn, gờ định tâm…) và khi cần thì sửa lại. Sửa chữa các lỗ tâm hỏng bằng dao cắt, mũi khoan tâm hoặc đá mài hình bút.

Hình 5 – 2. Lắp trục để sửa chữa lỗ tâm

Khi sửa chữa lỗ tâm (h.5- 2), ta cặp một đầu trục lên mâm cặp bốn chấu còn đầu kia để trong luynet, rồi kiểm tra sự chính xác gá đặt bằng đồng hồ so theo các ngõng trục không bị hư hỏng. Sau đó gia công sửa chữa lỗ tâm.

Tất cả những ngõng trục được phục hồi bằng mạ hoặc hàn đắp, khi dùng nên dùng đá mài có rãnh động nhân tạo có độ cứng MV2 và độ hạt 46 – 60 (theo tiêu chuẩn nhà máy đá mài Hải Dương).

Chế độ mài ngõng trục trên máy mài tròn đối với các trường hợp phục hồi được nêu trong bảng 5 – 1.

Bảng 5  1

CHẾ ĐỘ MÀI MÒN NGÕNG TRỤC TRÊN MÁY MÀI TRÒN
Các trường hợp mài trục Tốc độ của trục, m/ph Tốc độ của đá mài, m/s Chiều sâu mài

mm

Lượng chạy dao chi tiết mm/vg
Mài trục đến kích thước sừa chữa 9 30 – 35 0,02 7 – 9
Màitrục được hàn đắp 11 – 12 25 – 30 0,02 7 – 9
Mài trục được mạ phun kim loại 10 – 14 20 – 25 0,015 5
Mài trục mạ crôm 5 – 6 25 – 35 0,015 5 – 6

Khi mài bằng đồ gá trên máy tiện, có thể dùng các chế độ mài trên đây nhưng tốc độ của đá phải giảm đi 15 – 20%

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *